សេដ្ឋកិច្ច និងប្រវត្តិសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា

សេដ្ឋកិច្ច និងប្រវត្តិសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា

អ្វីទៅហៅថា GDP ?

គឺជាផលិតក្នុងស្រុក ក្នុងន័យសេដ្ឋកិច្ច យើងផលិតទំនិញផង និងសេវាផង គេហៅថា ជា​ផលិត​ផលសរុបក្នុងស្រុក។​ ផលិតផលក្នុងស្រុក សំដៅទៅលើអ្នកណាក៏ដោយឱ្យ​តែមកផលិត​ក្នុង​ស្រុក ទោះបីមកពីទីណា ឬប្រទេសណាក៏ដោយ ក៏គេរាប់បញ្ចូលក្នុងផលិតផលសរុបក្នុងស្រុកដែរ ទោះ​បីជាអ្នកវិនិយោគនោះមិនមែនជាជនជាតិក្នុងស្រុកក៏ដោយ។

ការគណនា GDP គេអាចអនុវត្តបានតាម ៣ ប្រភេទគឺ ៖

·         ការផលិត

·         ការចំណាយ

·         ការចំណូល

តាមរយៈការផលិតទាំងទំនិញទាំងសេវាក្នុងរយៈពេលណាមួយដែលប្រទេសជាច្រើននិយមប្រើប្រាស់ ហើយរយៈពេល ៣ ខែ គេធ្វើការគណនាម្តង ដើម្បីតាមដានពី​សកម្មភាពឡើងចុះ​នៃសេដ្ឋ​កិច្ច និងមានវិធានការណ៍ទប់ទល់។

ផលប៉ះពាល់នៃវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច នាំឱ្យផលិតផលធ្លាក់ចុះ ទីបំផុតនាំឱ្យមានការបះបោរ និងបាតុ​កម្មហឹង្សាកើតមានឡើង។

          ម្យ៉ាងទៀត គេអាចគណនាតាមផលិតផលចុងក្រោយ។ ឧទាហរណ៍ ៖ ការផលិតស្រូវសាឡី បន្ទាប់មកក្លាយជាម្ស៉ៅ និងចុងក្រោយគេយកម្សៅនេះទៅផលិតជានំប៉ាង។ ដូច្នេះ គេយកផលិត​ផល​ចុងក្រោយគឺនំប័ាងនេះ មកធ្វើការគណនា ព្រោះនំប័ាងជាផលិតផលសរុប បើសិនជាផលិតផលនោះ​ស្ថិតនៅក្នុងឆ្នាំតែមួយ។

          ដូច្នេះ បើគណនាម្តងៗ មួយតំណាក់កាល យើងបានរកឃើញអំពីកំណើនផលិតផល។

Real GDP គឺជាការគណនាជាទំនិញ ឬសេវាដែលយើងផលិតបាន។

Nominal GDP មានន័យដូចម្តេច ? គឺមានន័យថា បើគេនិយាយពីកំណើនសេដ្ឋកិច្ចកើន ៧% នៃសេដ្ឋកិច្ចជាតិ នៅឆ្នាំ២០១២ នេះ ?

Real GDP កំណើនសេដ្ឋកិច្ចមានន័យថា ការកើនឡើងនៃ Real GDP ?

          មានន័យថា កម្ពុជាផលិតបានច្រើនជាងឆ្នាំមុន ៧% នៃផលិតផលសរុបក្នុងស្រុក។ ដូច្នេះ កាលណាគេនិយាយពីសេដ្ឋកិច្ចគេគិតទៅលើ Real income ។

សំណួរពិចារណា

១.GDP and GNP មួយណាធំជាងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ? មូលហេតុអ្វី ? ចូរពន្យល់ ?

តាមទស្សនៈជាក់ស្តែង GDP អាចធំជាង GNP ព្រោះតាមការសង្កេតការធ្វើវិនិយោគក្រៅប្រទេស ដើម្បីទាញយកផលប្រយោជន៍ផ្នែកពាណិជ្ជកម្មរបស់កម្ពុជា  គឺមិនមានការវិនិយោគធំដុំទេ ស្ទើរតែគ្មាន ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការវិនិយគពីបរទេសមកក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គឺមានការកើនឡើងជាលំដាប់ ដែលជាប្រការ​មួយ​ជួយឱ្យកំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាមានការកើនឡើង។

២. GDP មានកត្តារួមផ្សំចំនួន ២ គឺ ៖

·         Unemployment កត្តាគ្មានការងារធ្វើ មានន័យថា ជាការគ្មានការងារធ្វើក្នុងន័យសេដ្ឋកិច្ច អាច​និយាយថា យើងមិនកំពុងធ្វើការងារទេឥឡូវនេះ តែយើងកំពុងតែរកការងារធ្វើ គឺមាន​ន័យថា កំពុងស្វែងរកការងារធ្វើ។

ដោយឡែកចំពោះអ្នកមានការងារធ្វើ ក្នុងន័យសេដ្ឋកិច្ចមានន័យថា អ្នកនោះមាន

ការងារធ្វើ តែគេមិនកំណត់ថា មានការងារធ្វើពេញម៉ោង ឬមិនពេញម៉ោងទេ។

·         Inflation

ថ្ងៃទី០៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៣

·         កំណើនសេដ្ឋកិច្ច គិតជាភាគរយ ឃើញវិជ្ជមាន មានន័យថា សេដ្ឋកិច្ចមានការកើនឡើង

·         តាមគំនូសក្រាភិចបញ្ជាក់អំពីកំណើន និងការធ្លាក់ចុះនៃសេដ្ឋកិច្ចតាមឆ្នាំនីមួយៗ ។

·         Gross Domestic Product (GDP) ជាទំនិញសេវាផលិតក្នុងស្រុកទោះ បីជាជន ជាតិ ណា ក៏ដោយ

·         Gross National Product (GNP)ជាផលិតផលដែលផលិតដោយជន​ជាតិកម្ពុជា​សុទ្ធ​សាត

·         Unemployment ជាចំនួនមនុស្សដែលមិនកំពុធ្វើការទេ តែជាមនុស្សដែលកំពុង​ស្វែង​រក​ការងារធ្វើ

·         Labor force= employment + Unemployment L=N+U

·         Unemployment rate = U/v

·         មនុស្សដែលមិនទាន់មានការងារធ្វើ ក៏គាត់មិនទាន់រកការងារធ្វើ នោះមិនចាត់ទុកថា គាត់ជា​មនុស្ស​ដែលមិនមានការងារធ្វើទេ

·         ការចូលរួម គេយកចំនួនដែល កំពុងតែធ្វើការ និងកំពុងរកការងារធ្វើចែកនិងមនុស្ស ដែល មានអាយុធ្វើការកើត គេហៅថា Participation rate

·         កាលណាយើងគ្មានការងារធ្វើ វាជះឥទ្ធិពលដល់អ្នកគ្មានការងារធ្វើ

·         កាលណាអត្រាមនុស្សអត់មានការងារធ្វើខ្ពស់ គឺមានន័យថា សេដ្ឋកិច្ចប្រើប្រាស់ធនធាន​របស់​យើងមិនទាន់អស់ទេ

·         Untapped Resource ធនធានដែលមិនទាន់ទាញយកផលប្រយោជន៍បាន

·         អតិផរណា ចេញពីរឿង ២ គឺ ៖

o   ជាការកំរិតថ្លៃទំនិញ និងសេវាដែលផលិតក្នុងស្រុកទាំងអស់ ហៅថា GDP deflater

o   Consummer Price Index (CPI) ជាទំនិញផលិតក្នុងស្រុកផង និងនាំចូលផង

·                   ដូច្នេះ ការកើនឡើងនៃ GDP និង CPI គឺជាអតិផរណា